داروهایی که سبب اختلال نعوظ، انزال زودرس و کاهش میل جنسی میشوند
اختلالات جنسی در مردان به سه دسته اصلی تقسیم میشوند: اختلال در نعوظ، اختلال در انزال و اختلال در میل جنسی. بنابراین، میتوان تاثیر داروها را بر هر یک از این اختلالات بررسی کرد.
بسیاری از داروها و مواد مخدر میتوانند بر برانگیختگی و عملکرد جنسی مردان تأثیر بگذارند. آنچه باعث مشکلات نعوظ در یک فرد میشود، ممکن است بر دیگری تأثیری نداشته باشد.
اگر گمان میکنید دارویی بر عملکرد جنسی شما تأثیر منفی گذاشته است، با پزشک خود مشورت کنید. هرگز مصرف هیچ دارویی را بدون مشورت با متخصص خود قطع نکنید. قطع یا تغییر ناگهانی برخی داروها میتواند به واکنشهای خطرناک و حتی تهدیدکننده زندگی منجر شود.
در ادامه، لیستی از برخی داروها و موادی که ممکن است باعث اختلال نعوظ (ED) در مردان شوند، آورده شده است. این لیست جامع نیست و ممکن است داروهای دیگری نیز وجود داشته باشند که بر نعوظ تأثیر بگذارند.
لیست داروهایی که سبب اختلال در نعوظ میشوند
داروهای ضد افسردگی و سایر داروهای روانپزشکی: آمیتریپتیلین (Elavil)، کلومیپرامین (آنافرانیل)، فلوکستین (پروزاک)، آموکساپین (آسندین)، کلورازپات (Tranxene)، فلوفنازین (پرولیکسین)، بوسپیرون (Buspar)، دزیپرامین (نورپرامین)، ایمیپرامین (توفرانیل)، کلردیازپوکساید (لیبریوم)، دیازپام (والیوم)، ایزوکاربوکسازید (مارپلان)، کلرپرومازین (تورازین)، دوکسپین (Sinequan)، لورازپام (آتیوان)، فنیتوئین (دیلانتین)، سرترالین (Zoloft)، تیوریدازین (ملاریل)، ترانیلسیپرومین (پارنات)، تریفلوپرازین (Stelazine)، مپروبامات (Equanil)، نورتریپتیلین (Pamelor)، اگزازپام (سراکس)، فنلزین (ناردیل)، تیوتیکسن (Navane)، مزوریدازین (سرنتیل).
آنتیهیستامینها: سایمتیدین (تاگامت)، دیفنهیدرامین (بنادریل)، مکلیزین (آنتیورت)، پرومتازین (فنرگان)، دیمنهیدرینات (درامامین)، هیدروکسیزین (ویستاریل)، نیزاتیدین (اکسید)، رانیتیدین (زانتاک).
داروهای فشار خون بالا و دیورتیکها: آتنولول (تنورمین)، انالاپریل (Vasotec)، هیدروکلروتیازید (اسیدریکس)، بتانیدین، فوروزماید (لاسیکس)، لابتالول (نورموداین)، بومتانید (Bumex)، گوانابنز (Wytensin)، متیلدوپا (آلدومت)، کاپتوپریل (کاپوتن)، گوانتیدین (Ismelin)، متوپرولول (لوپرسور)، کلروتیازید (دیوریل)، گوانفاسین (Tenex)، نیفدیپین، کلرتالیدون (هیگروتن)، هالوپریدول (Haldol)، فنوکسیبنزامین (دیبنزیلین)، کلونیدین (کاتاپرس)، هیدرالازین (آپرسولین)، فنتولامین (رجیتین)، پرازوسین (مینیپرس)، رزرپین (سرپاسیل)، وراپامیل (کالان)، پروپرانولول (ایندرال)، اسپیرونولاکتون (آلداکتون)، تریامترن (Maxzide).
داروهای بیماری پارکینسون: بنزتروپین (کوژنتین)، لوودوپا (Sinemet)، بیپریدن (آکینتون)، بروموکریپتین (پارلودل)، پروسیکلیدین (کمادرین)، تریهگزیفنیدیل (آرتان).
داروهای شیمیدرمانی و هورمونی: آنتیآندروژنها (Casodex، فلوتامید، نیلوتامید)، سیکلوفسفامید (سیتوکسان)، آگونیستهای LHRH (لوپرون، زولادکس)، بوسولفان (میلران)، کتوکونازول، آنتاگونیست LHRH (Firmagon).
لیست داروهایی که سبب کاهش میل جنسی و اختلال در انزال میشوند
داروهای ضد فشار خون
تقریباً نیمی از مردان در دهه ششم زندگی خود از داروهای ضد فشار خون استفاده میکنند. «متیلدوپا»، که امروزه کمتر تجویز میشود، در ۲۰ تا ۳۰ درصد مصرفکنندگان مرد، باعث بروز اختلال در نعوظ میگردد.
یکی از پرکاربردترین دستههای دارویی در درمان فشار خون، «مدرّها» یا داروهای ادرارآور هستند. «هیدروکلروتیازید»، به عنوان نمونهای شاخص از این گروه، علاوه بر کاهش میل جنسی، میتواند به اختلال نعوظ نیز منجر شود.
«پروپرانولول» و «آتنولول» نیز از داروهای رایج در کنترل فشار خون هستند. «آتنولول» در حدود ۱۰ درصد مردان باعث اختلال نعوظ شده و همچنین میتواند سطح تستوسترون (هورمون مردانه) را در خون کاهش دهد. «پروپرانولول» نیز در ۱۰ تا ۱۵ درصد مردان، عمدتاً به شکل اختلال در نعوظ، عوارض جنسی ایجاد میکند.
«پرازوسین»، داروی ضد فشار خون دیگری است که در ایران بیشتر برای درمان مشکلات ادراری ناشی از بزرگی خوشخیم پروستات تجویز میشود. حدود ۳۰ درصد بیمارانی که «پرازوسین» را همراه با یک داروی مدرّ مصرف میکنند، دچار اختلالات جنسی خواهند شد. «تامسولوسین» نیز دارویی است که به طور گسترده برای مشکلات ادراری مرتبط با بزرگی پروستات استفاده میشود.
«تامسولوسین» در کوتاهمدت در ۱۰ درصد و در درازمدت در ۳۰ درصد مردان، سبب اختلال در انزال میشود. این اختلال معمولاً به صورت «انزال پسگرد» است؛ به این معنی که منی هنگام انزال به جای خروج، به سمت مثانه برگشته و سپس با ادرار دفع میشود. «وراپامیل» و «آملودیپین» نیز از داروهای ضد فشار خون پرمصرف هستند که عوارض جنسی کمتری نسبت به داروهای ذکر شده دارند، اما در تعداد محدودی از بیماران میتوانند باعث کاهش میل جنسی و ناتوانی جنسی شوند.
«کاپتوپریل» و «انالاپریل» از جمله داروهای ضد فشار خونی هستند که عوارض جنسی بسیار کمی دارند. لازم به ذکر است که هیچ بیمار مبتلا به فشار خون نباید بدون مشورت پزشک معالج خود اقدام به قطع یا تعویض دارو نماید. قطع یا تغییر خودسرانه داروهای ضد فشار خون بسیار خطرناک بوده و میتواند عوارض جدی از جمله سکته مغزی را در پی داشته باشد.
داروهای ضد افسردگی
داروهای ضدافسردگی، به ویژه انواع قدیمیتر، از مهمترین عوامل ایجادکننده اختلالات جنسی در مردان و زنان هستند. حدود 30 درصد از مصرفکنندگان این داروها دچار عوارض جنسی میشوند، اگرچه نسل جدیدتر عوارض کمتری دارند.
از میان داروهای ضدافسردگی سهحلقهای، کلومیپرامین و ایمیپرامین بیشترین تأثیر منفی را بر عملکرد جنسی دارند. کلومیپرامین حتی در دوزهای پایین نیز میتواند اختلال جنسی ایجاد کند، در حالی که تأثیر آمیتریپتیلین به دوز مصرفی آن بستگی دارد.
کلومیپرامین در 40 درصد مردان باعث اختلال در انزال، در 20 درصد موارد کاهش میل جنسی و در 15 تا 20 درصد موارد اختلال نعوظ میشود. ایمیپرامین بیشتر در خانمها اختلال ارگاسم و در آقایان اختلال انزال ایجاد میکند.
نورتریپتیلین کمترین عوارض جنسی را در این دسته داروها دارد. هیچ داروی ضدافسردگی نباید بدون مشورت پزشک قطع یا تعویض شود.
گروه دیگری از داروهای ضدافسردگی که سطح سروتونین مغز را افزایش میدهند و جایگزین داروهای قدیمیتر شدهاند، شامل فلوکستین، سرترالین، سیتالوپرام، فلووکسامین، ونلافاکسین و پاروکستین هستند.
فلوکستین در حدود 30 درصد موارد باعث اختلال در انزال و کاهش میل جنسی میشود. سرترالین و سیتالوپرام در 25 درصد مصرفکنندگان کاهش میل جنسی، در 15 درصد اختلال ارگاسم و در 20 درصد اختلال انزال ایجاد میکنند.
پاروکستین در 20 درصد بیماران منجر به اختلال در ارگاسم و انزال میشود. فلووکسامین عوارض جنسی کمتری دارد، اما تهوع شدید ناشی از آن ممکن است میل جنسی را کاهش دهد.
در این گروه، ونلافاکسین با 38 درصد، بیشترین میزان اختلالات جنسی را ایجاد میکند.
داروهای مؤثر بر روان
لیتیوم، دارویی که توسط روانپزشکان زیاد استفاده میشود، علاوه بر کاهش میل جنسی، ممکن است در 15 درصد مردان باعث اختلال در نعوظ گردد.
داروهای ضدجنون مانند رسپیریدون، اولانزاپین و کلوزاپین در 40 تا 60 درصد بیماران باعث افزایش پرولاکتین خون میشوند. این افزایش در مردان میتواند به کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ، بزرگ شدن سینهها، کمکاری بیضهها و ناباروری منجر شود.
کلوزاپین کمترین عوارض جانبی جنسی را دارد. در مقابل، تیوریدازین با ایجاد اختلال جنسی در 60 درصد بیماران، بدترین دارو از نظر عوارض جنسی است.
فنوتیازین بیشترین کاهش در میل جنسی را در میان داروهای اعصاب ایجاد میکند و در 50 درصد مردان میتواند باعث اختلال در انزال شود. این دارو همچنین میتواند اثر مهاری بر هورمون مردانه (تستوسترون) داشته باشد.
کلرپرومازین میتواند ظرف 24 ساعت پس از شروع مصرف، اختلال در انزال ایجاد کند.
بنزودیازپین ها
گروهی از داروها که خاصیت آرامبخش و خوابآور دارند، شامل کلردیازپوکساید، دیازپام، اگزازپام، آلپرازولام، لورازپام و کلونازپام میشوند. این دسته از داروها معمولاً عوارض جانبی جنسی کمتری ایجاد میکنند.
با این حال، اگر این داروها همراه با لیتیوم مصرف شوند، در ۴۹ درصد بیماران مشکلات جنسی بروز میکند. در میان این گروه، کلونازپام (۴۰ درصد) بیشترین میزان اختلال جنسی را به همراه دارد.
برای بیمارانی که از داروهای اعصاب استفاده میکنند، اولویت درمانی با مشکلات روحی و روانی آنهاست. برای مثال، ابتدا باید افسردگی بیمار درمان شود و مسائل زناشویی در اولویت بعدی قرار میگیرند.
قطع این داروها بدون مشورت پزشک میتواند عوارض زیانباری برای بیمار داشته باشد.
داروهای مهارکننده گیرندههای هیستامینی نوع ۲
این دسته از داروها برای درمان بیماریهای دستگاه گوارش به کار میروند. مهمترین آنها سایمتیدین، رانیتیدین و فاموتیدین هستند.
در این گروه، سایمتیدین عوارض جانبی بیشتری نسبت به بقیه دارد. سایمتیدین دارای خاصیت ضد هورمون مردانه است و میزان پرولاکتین خون را افزایش میدهد.
این دو عارضه میتوانند منجر به رشد سینهها در مردان، کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ و کاهش تعداد اسپرم شوند. میزان عوارض سایمتیدین به دوز دارو بستگی دارد؛ هرچه دوز بالاتر باشد، عوارض بیشتر خواهد بود.
ممکن است در طول درمان با سایمتیدین، تعداد اسپرمها تا ۴۰ درصد کاهش یابد، اما پس از قطع دارو، تعداد اسپرمها به حالت طبیعی بازمیگردد. بنابراین، در مردانی که مشکل باروری یا تعداد اسپرم کم دارند، بهتر است از سایمتیدین استفاده نشود.
دیگوکسین: با سنتز داروهای جدیدتر، مصرف این دارو کاهش یافته، اما همچنان مورد استفاده قرار میگیرد. میزان بروز اختلالات جنسی با این دارو ۲۵ درصد است.
در افرادی که به صورت طولانیمدت دیگوکسین مصرف میکنند، میزان تستوسترون (هورمون مردانه) خون ۵۰ درصد کاهش و میزان استروژن (هورمون زنانه) خون دو برابر میشود.
داروهای درمانی افزایش چربی خون
مهمترین داروهای این گروه که در ایران مصرف زیادی دارند، شامل کلوفیبرات، جمفیبروزیل، آتورواستاتین و لوواستاتین هستند. از آنجا که این داروها اغلب با داروهای ضد فشار خون مصرف میشوند، تعیین علت واقعی اختلال جنسی ممکن است دشوار باشد.
این داروها به طور کلی میزان هورمونهای جنسی در خون را کاهش میدهند. میزان اختلال نعوظ با کلوفیبرات و جمفیبروزیل حدود ۱۵ درصد است.
استاتینها (آتورواستاتین و لوواستاتین) ممکن است تولید هورمون تستوسترون در بدن را مهار کنند. در مردانی که از داروهای پایینآورنده چربی خون استفاده میکنند، میزان بروز اختلال نعوظ ۱۲ درصد است.
داروهای ضد تشنج
این داروها برای درمان صرع (غش، تشنج) استفاده میشوند. والپروئیک اسید در خانمها باعث اختلالات هورمونی میشود، اما در مردان نسبتاً بدون عارضه است.
این دارو در مقایسه با سایر داروهای ضد تشنج، عوارض جانبی جنسی کمتری دارد.
برخلاف والپروئیک اسید، کاربامازپین سبب اختلالات هورمونی متعددی میشود. با مصرف این دارو، در مردان هورمون تستوسترون کاهش و هورمون پرولاکتین افزایش مییابد. این دو عامل گاهی سبب کاهش شدید میل جنسی و ناتوانی جنسی شدید در مردان میشوند.
فنی توئین، داروی ضد تشنج دیگری است که عوارض مشابه با کاربامازپین دارد. این دارو میزان استرادیول (هورمون زنانه) خون را زیاد میکند. استرادیول اثر مهاری بر روی غده هیپوفیز مغز دارد و میتواند منجر به کمکاری غدد جنسی (بیضهها) در مردان شود.
میزان عوارض با این دارو هم وابسته به دوز است و هم وابسته به طول مدت زمان مصرف. هر قدر دوز آن بیشتر و مدت زمان مصرف هم بیشتر باشد، عوارض بیشتر خواهد بود.
فنوباربیتال و پریمیدون بیشتر از سایر ضدتشنجها سبب اختلال در نعوظ میشوند. با ادامه مصرف این دو دارو، میزان بروز اختلال جنسی نیز بیشتر میشود. لاموتریژین یک داروی ضدتشنج جدیدی است که تقریباً عاری از عوارض سوء بر عملکرد جنسی میباشد.
داروهای هورمونی
یکی از داروهایی که از این گروه بهصورت وسیع مورد استفاده قرار میگیرد، فیناستراید است که برای درمان مشکلات ادراری ناشی از بزرگی پروستات در مردان بهکار میرود. در ۱۵ درصد مردان، مصرف این دارو سبب اختلال جنسی به شکل کاهش حجم منی، کاهش میل جنسی و ناتوانی جنسی میشود.
تستوسترون بیشترین هورمون مردانه در بدن است و امروزه از انواع صناعی آن بهصورت غیرقانونی ورزشکاران استفاده میکنند. مصرف نابجای تستوسترون و مشتقات آن میتواند عوارض بسیار زیانباری در بدن ایجاد نماید.
گاهی اوقات افراد جهت بدنسازی مقادیر زیادی از این هورمونها استفاده میکنند. این هورمونها عوارض سوء بسیار شدیدی بر روی عملکرد جنسی و باروری دارند. مصرف مقادیر متوسط از این هورمونها به مدت طولانی تقریباً سبب از بین رفتن بیضهها میشود.
اگر عوارض زیانبار این هورمونها در مراحل ابتدایی باشند، میتوان با درمانهای مناسب آنها را برطرف کرد، ولی وقتی عوارض تمامعیار شدند، متأسفانه دیگر نمیتوان کاری کرد. در حقیقت امروزه استفاده از هورمون تستوسترون بهعنوان داروی ضدبارداری در مردان (مشابه قرصهای ضدحاملگی در زنان) تحت بررسی است. استفاده از این هورمونها سبب افزایش جوش صورت و افزایش موهای زائد بدن نیز میشود.
البته لیست داروهایی که دارای عوارض سوء در عملکرد جنسی در مردان و زنان هستند، بسیار طولانی است. در سطور فوق عوارض جنسی داروهایی که بیشتر برای عموم مردم شناخته شده است، ذکر گردیدند.
هدف از بازگویی مطالب فوق آگاهی خوانندگان گرامی از این مطلب است که بسیاری از مشکلات جنسی، ناشی از عوارض داروهایی است که فرد مصرف میکند. این اثرات سوء بر عملکرد جنسی در مواردی که فرد از داروهای متعدد از گروههای دارویی متفاوت استفاده میکند، بسیار بیشتر است، چون عوارض داروها تجمعی هستند.
در بسیاری از مواردی که اختلالات جنسی ناشی از مصرف دارو میباشند، میتوان با اقدامات مناسب مشکل بیمار را برطرف کرد. در پایان به یاد داشته باشید اگر دارویی توسط پزشک تجویز شده است، باید توسط پزشک قطع یا تعویض شود.
