روش ساخت خمیر فیمو (پلیمری) در منزل

روش ساخت خمیر فیمو یا پلیمری در منزل

خمیر فیمو، نام یکی از برندهای «خمیر پلیمری» است که در ایران یافت نمی‌شود. اما نگران نباشید؛ دیگر لازم نیست برای ساخت کاردستی‌های مختلف به دنبال خمیر پلیمری باشید. از این پس می‌توانید با «خمیر گلسازی» یا «خمیر گل چینی»، کارهای هنری خود را خلق کنید! فقط کافی است «مواد لازم» و «رنگ مورد نیاز» را فراهم کرده و دست به کار شوید.

روش تهیه خمیر جایگزین خمیر پلیمری یا خمیر فیمو

مواد لازم:

چسب چوب: سه چهارم فنجان

آرد نشاسته ذرت: یک فنجان

روغن بچه: دو قاشق غذاخوری

آبلیمو: یک قاشق غذاخوری

مرحله ۱

«سه چهارم فنجان چسب چوب» و «یک فنجان آرد نشاسته ذرت» را داخل یک ماهیتابه یا قابلمه نچسب بریزید. در این مرحله، ماهیتابه باید روی کانتر باشد یا اگر روی اجاق گاز است، مطمئن شوید که «شعله خاموش» است.

سپس مواد را به خوبی هم بزنید تا «کاملاً با هم مخلوط شوند».

مرحله ۲

حالا «دو قاشق غذاخوری روغن بچه» و «یک قاشق غذاخوری آبلیمو» را به مخلوط چسب چوب و آرد نشاسته ذرت اضافه کنید و خوب هم بزنید تا مواد «کاملاً مخلوط شوند».

مرحله ۳

پس از اینکه مواد را به خوبی با هم مخلوط کردید، ماهیتابه را روی «شعله ملایم اجاق گاز» قرار دهید. همانطور که مواد را مرتب هم می‌زنید، شعله را کم کم زیاد کنید تا مواد «حالت مایع» خود را حفظ کنند. حتی یک لحظه هم هم زدن را متوقف نکنید؛ زیرا این کار باعث می‌شود «یکپارچگی بافت خمیر» از بین برود.

مرحله ۴

به همین ترتیب «هم زدن را ادامه دهید» تا مخلوط شبیه «پوره سیب‌زمینی» شود. وقتی به این مرحله رسید، باید ماهیتابه را از روی حرارت بردارید و آن را روی «یک سطح صاف و سرد» قرار دهید.

برای محافظت از کانتر، می‌توانید یک حوله یا دستگیره زیر ماهیتابه قرار دهید.

مرحله ۵

سپس دوباره «مقدار بسیار کمی روغن بچه» به خمیر اضافه کنید. این روغن دست‌های شما را می‌پوشاند و چرب می‌کند تا بتوانید خمیر را «به راحتی ورز دهید».

مرحله ۶

برای ورز دادن خمیر، آن را روی کانتر بگذارید. مخلوط یا همان خمیر، به احتمال زیاد هنوز «کاملاً گرم» و یا حتی ممکن است داغ باشد. بنابراین، بهتر است برای محافظت از دست‌هایتان، از «دستکش پلاستیکی» استفاده کنید.

مرحله ۷

خمیر را خوب ورز دهید تا «کاملاً یکدست» شود. اکنون خمیر باید از نظر سفتی «مانند خمیر پیتزا» باشد. در نهایت، وقتی کار ورز دادن را به پایان رساندید، خمیر را به صورت «یک گلوله» درآورید.

مرحله ۸

سپس می‌توانید خمیر را «داخل کیسه فریزر» قرار دهید و در یخچال نگهداری کنید. برای تازه نگه داشتن خمیر و جلوگیری از سفت شدن آن، «تا حد امکان هوای داخل کیسه را خارج کنید».

اگر خمیر هنوز گرم است، یک گوشه از کیسه را باز بگذارید و وقتی خمیر «کاملاً سرد شد»، کیسه را ببندید و آن را داخل یخچال قرار دهید.

با این خمیر می‌توان «کاردستی‌های زیادی» ساخت. در پست بعدی، «روش ساخت گوسفندهای پشمالوی زیبا» آموزش داده می‌شود و پس از آن، تصاویری از «زیورآلات و عروسک‌های ساخته شده با این خمیر» را خواهید دید.

سوالات و نکات مهم درباره خمیر فیمو

خمیر فیمو چیست؟

فیمو نام یکی از «برندهای معروف خمیر پلیمری» است که توسط کارخانه «استدلر (Steadtler)» در کشور آلمان تولید می‌شود. ساخت آن در داخل ایران بسیار سخت و در بازار «نایاب» است.

تفاوت‌های خمیر فیمو و خمیر گِل چینی

خمیر فیمو، برخلاف خمیر گِل چینی، در منزل قابل پخت نیست. برای استفاده از خمیر فیمو، باید آن را در فر برقی پخت، در حالی که خمیر گِل چینی در مجاورت هوا و بسته به حجم کار، طی چند دقیقه یا چند ساعت خشک می‌شود.

پس از پخت، خمیر فیمو بسیار سبک، قابل شستشو، نشکن و انعطاف‌پذیر است. اما خمیر گِل چینی نسبت به حجم کار سنگین‌تر بوده، به راحتی می‌شکند و انعطاف‌پذیری ندارد؛ حتی پس از اسپری کردن فیکساتور نیز قابل شستشو نیست.

با توجه به اینکه خمیر فیمو در مجاورت هوا خشک نمی‌شود، امکان فرم‌دهی بیشتری را فراهم می‌کند. همچنین، کیفیت و شفافیت خمیر فیمو قبل و بعد از پخت، نسبت به خمیر گِل چینی بالاتر است. لازم به ذکر است که خمیر فیمو در ایران قابل دسترسی نیست.

آیا فرآیند پخت خمیر فیمو سمی است؟

اگر صرفاً در مورد خمیر فیمو صحبت کنیم، خیر! خمیرهای پلیمر با برندهای معتبر سمی نیستند. اما این موضوع را نمی‌توان به همین صراحت برای سایر خمیرهای پلیمری نیز بیان کرد. تولیدکنندگان نیز درباره محصول خود که برایشان منفعت اقتصادی دارد، تبلیغات منفی نخواهند کرد. بنابراین، مراقبت از سلامت بر عهده خود ماست.

توصیه می‌شود اگر خمیر پلیمر بسوزد، محیط را با باز کردن پنجره‌ها تهویه کنید.

آیا خمیر فیمو را می‌توان خورد؟

خیر، به هیچ وجه! خمیرهای پلیمری به هیچ عنوان نباید وارد دهان شوند. حتی دست‌هایی که با خمیر پلیمر کار کرده‌اند و به ظاهر تمیز به نظر می‌رسند، باید قبل از خوردن غذا به خوبی شسته شوند.

از آنجایی که استون و تینر خورنده خمیر پلیمر هستند، پس از اتمام کار با خمیر فیمو یا هر خمیر پلیمری دیگر، دست‌ها را با استون و تینر پاک کرده و سپس با صابون بشویید.

نحوه پخت خمیر فیمو

خمیر فیمو تحت حرارت پخته و سفت می‌شود و قبل از قرار گرفتن در فر، به هیچ وجه خشک نمی‌شود. برای پخت خمیر فیمو، می‌بایست از فرهای برقی کانوکشن استفاده شود. فرهای مایکروویو (فر موج‌پز) به هیچ وجه برای پخت خمیر فیمو مناسب نیستند.

آیا می‌توان از فرهای گازی استفاده کرد؟

بله، اما با این شرط که حرارت از پایین و غیرمستقیم باشد؛ در غیر این صورت سطح خمیر می‌سوزد. اگر فر گازی همان حرارت لازم را به طور یکسان به خمیر بدهد، منعی در استفاده از آن وجود ندارد. با این حال، تمام هنرمندان فعال در زمینه خمیر (clay artist) با فرهای برقی کار می‌کنند.

آیا می‌توان از فر پخت غذا برای پخت خمیر فیمو نیز استفاده کرد؟

در منابع اصلی، برای ایمنی کار با خمیرهای پلیمری، ۹۵ درصد توصیه می‌کنند که به هیچ وجه این کار انجام نشود.

اما ۵ درصد باقی‌مانده منابع متذکر می‌شوند تا زمانی که خمیر پلیمر داخل فر نسوزد، مشکلی ایجاد نمی‌کند. اگر هم این اتفاق افتاد، با تمیز کردن فر می‌توان مجدداً برای پخت غذا از آن استفاده کرد.

نکته: پخت همزمان خمیر پلیمر و غذا داخل فر از سوی تمام منابع منع شده است.

به شخصه، به جهت اولویت سلامتی، از فر جداگانه استفاده می‌کنم.

درجه حرارت و مدت زمان پخت خمیر فیمو

بر روی بسته‌بندی خمیر فیمو، مدت زمان و درجه حرارت پخت آن قید شده است. عموماً، این خمیر باید به مدت ۳۰ دقیقه در دمای ۲۳۰ درجه فارنهایت (معادل ۱۱۰ درجه سانتی‌گراد) حرارت ببیند.

در برخی موارد، می‌توان با توجه به تجربه، زمان پخت را افزایش داد. اما باید دقت داشت که خمیر نسوزد. سوختن خمیر فیمو گازهای سمی تولید می‌کند. در صورت سوختن، پنجره‌ها را باز کرده و کودکان را از محیط دور کنید. برای احتیاط بیشتر، توصیه می‌شود فر را در فضای باز یا نیمه‌باز مانند تراس قرار دهید.

اگر خمیر فیمو کمتر از ۳۰ دقیقه پخته شود، مقاومت کافی را به دست نمی‌آورد و به راحتی با ناخن یا اشیاء تیز خراشیده می‌شود. در کارهای ظریف مانند شاخه و برگ گل، این امر منجر به شکستگی آسان می‌شود.

ابزار کار با خمیر فیمو

برای فرم دادن به خمیر فیمو، می‌توانید از ابزارهای فرم‌دهی فوندانت (مورد استفاده در قنادی)، ابزارهای کار با خمیر گل‌سازی (گل چینی) و همچنین برخی ابزارهای دندانپزشکی استفاده کنید.

بسیاری از هنرمندان با خلاقیت خود، ابزارهایی را با وسایل ساده و در دسترس می‌سازند. آنچه هنر شما را جذاب می‌کند، مواد و ابزار مورد استفاده نیست؛ بلکه خلاقیت و عشق شماست که می‌تواند با ابزارها و مواد ساده «جادو» کند. این ابزارهای ساده می‌توانند شامل سوزن، خلال دندان، درب خودکار، میل بافتنی و هر وسیله در دسترس دیگری باشند.

آیا می‌توان از ابزارهای کار با فیمو مجدداً برای قنادی و آشپزی استفاده کرد؟

خیر! ممکن است ابزارهای قنادی و آشپزی شما را وسوسه کنند تا آن‌ها را برای کار با خمیر پلیمر استفاده کنید. اما اگر این کار را انجام دادید، دیگر نباید از آن ابزارها برای آشپزی و قنادی استفاده کنید. ابزارها دارای حفره‌های بسیار ریزی هستند که با چشم دیده نمی‌شوند و خمیر در آن قسمت‌ها باقی می‌ماند. بنابراین، با سلامتی خود و دیگران شوخی نکنید.

نرم کردن خمیر فیمو

برای کارهای مجسمه‌سازی و زیورآلات، بهترین نوع خمیر فیمو، Fimo Professional است که با ورز دادن به نرمی مطلوب می‌رسد. با این حال، ممکن است نیاز به ترفندهای خاصی برای نرم کردن خمیر پلیمر داشته باشید. شرکت استدلر محصولی به نام «Clay Softener» برای این منظور عرضه کرده است که در داخل کشور قابل تهیه نیست.

روش‌های مختلفی برای نرم کردن خمیر پلیمر وجود دارد، اما همه آن‌ها به نوعی به کیفیت خمیر آسیب می‌زنند. به همین دلیل، تا جایی که می‌توانید، خمیر را با ورز دادن به نرمی مورد نظر برسانید. برای این کار، از تکه کوچکی از خمیر شروع کنید و آن را فشار دهید تا متراکم و نرم شود. سپس، کم‌کم تکه‌های دیگر خمیر را به آن اضافه کنید.

اگر خمیر به قدری سفت است که در اثر ورز دادن پودر می‌شود، اندکی وازلین به دست خود بمالید و خمیر را ورز دهید. دقت داشته باشید که مقدار وازلین باید بسیار بسیار کم باشد، زیرا روغن در واقع برای خمیر فیمو «خورنده» محسوب می‌شود و به همین دلیل به نرم کردن خمیر کمک می‌کند و در عین حال به کیفیت آن آسیب می‌زند.

رنگ کردن خمیر فیمو

خمیر فیمو در رنگ‌های متنوعی عرضه می‌شود. به عنوان یک هنرمند حرفه‌ای، تسلط بر ترکیب رنگ‌ها ضروری است، مگر در مواردی که رنگ‌آمیزی خمیر خود نیازمند هنر نقاشی باشد؛ مانند نقاشی چهره‌های پلیمری که هنری ارزشمند محسوب می‌شود.

اگر نیاز به رنگ‌آمیزی خمیر فیمو داشتید، باید این کار را پس از پخت انجام دهید. رنگ‌های اکریلیک بهترین گزینه برای این منظور هستند، زیرا با خمیر پلیمر واکنش نمی‌دهند.

نکته مهم: هنگام رنگ‌آمیزی خمیر پخته شده با رنگ اکریلیک، از افزودن آب زیاد به رنگ خودداری کنید. سطح خمیر صیقلی و ضدآب است و آب زیاد مانع از پوشش مناسب رنگ روی سطح می‌شود.

پس از خشک شدن رنگ، می‌توانید برای افزایش ثبات آن روی سطح خمیر، از اسپری فیکساتور رنگ استفاده کنید.

چسباندن خمیر فیمو

برای چسباندن خمیر فیمو به اجزایی مانند حلقه انگشتر یا سوزن گوشواره، می‌توانید از چسب ۱۲۳ استفاده کنید.

اما برای چسباندن تکه‌های خمیر فیمو به یکدیگر، باید از «فیموی مایع» (Liquid Fimo) استفاده شود که متاسفانه در ایران کمیاب است.

جای نگرانی نیست؛ اگر به فیموی مایع دسترسی ندارید، برای ایجاد اتصالی محکم بین قطعات، خمیر را در محل اتصال دو قطعه با ابزار مناسب پخش کنید تا هیچ درزی قابل مشاهده نباشد.

تزیین ظروف با خمیر فیمو یا پلیمری

تزیین جام هفت سین با خمیر فیمو • آموزش برجسته‌کاری روی جام بلوری

آموزش ساخت گردنبند گل با خمیر فیمو

اگر در این باره سوالی دارید، می‌توانید از قسمت نظرات پایین همین صفحه بپرسید.