از یائسگی نهراسید؛ یائسگی پایان زنانگی نیست
آیا یائسگی پایان زنانگی است؟
آیا یائسگی بیماری خطرناکی است که باید با هر راهی آن را به تعویق انداخت؟
در تعاریف عامه مردم، پیری با از کار افتادگی، بیماری و تنهایی مترادف است. به همین دلیل، معمولاً از بالا رفتن سن هراس دارند و هر نشانهای از سالمندی را انکار میکنند. در زنان، این مسئله قدری پیچیدهتر است؛ زیرا به دلیل محدودیتهای اجتماعی، جنسیتی و روانی، پیر شدن برای یک زن گرانتر تمام میشود.
از دست دادن شادابی و زیبایی در دنیایی که زن را با زیباییاش تعریف میکند، سختتر است. یائسگی به عنوان نمادی از بالا رفتن سن، برای اغلب زنان پدیده خوشایندی نیست و گاهی برخی زنان سعی میکنند با نادیده انگاشتن آن، آرامش موقت و کاذبی برای خود فراهم کنند.
اما واقعیت این است که این واکنشها و انکارها نه تنها اوضاع را بهتر نمیکند، بلکه باعث بروز مشکلات و خطرات جانی هم میشود. دکتر کتایون برجیس، متخصص زنان و نازایی، معتقد است باید هر نشانه غیرطبیعی در این دوران را جدی گرفت. وی راه و رسم درست روبهرو شدن با دورهای که هر زنی آن را تجربه میکند، با شما در میان میگذارد.
یائسگی یعنی چه؟
در زنان، همزمان با بالا رفتن سن، فعالیت هورمونها در بدن دستخوش تغییراتی میشود و سطح استروژن و پروژسترون به طرز چشمگیری کاهش پیدا میکند. در نتیجه، یک سری اختلالات و بینظمی در قاعدگی و خونریزی به وجود میآید.
مثلاً فرد در موعد همیشگی عادت ماهانه نمیشود و نمیتواند زمان دقیقی را پیشبینی کند، یا اینکه دچار لکهبینی میشود. این حالت ممکن است یک تا سه سال به طول بینجامد. اما اگر یک سال به طور کامل قاعدگی اتفاق نیفتد، دیگر میتوان با قاطعیت گفت که فرد یائسه شده است.
چقدر وقت دارید؟
سن متوسط یائسگی در زنان بین ۴۵ تا ۵۵ سالگی است و دلایل شروع آن با دلایلی که باعث قاعدگی میشوند، قدری متفاوت است. عواملی مانند تغذیه، جغرافیای محل زندگی، درصد چربی در بدن و چاقی و لاغری بر زمان شروع قاعدگی تأثیر میگذارند.
اما در مورد یائسگی چنین نیست و تنها عامل تعیینکننده سن یائسگی ژنتیک است. حتی ممکن است کسی زودتر یا دیرتر از ۴۵ سالگی و ۵۵ سالگی هم یائسه شود، ولی مادرش در سنین متوسط یائسگی یائسه شده باشد. در چنین شرایطی، در بررسیهای تکمیلی مشخص میشود که مادربزرگ او زودتر یا دیرتر دچار یائسگی شده است.
این احتمال وجود دارد که ژن یائسگی در یک نسل پنهان شود و در نسل بعدی خود را نشان دهد.
بپذیرید؛ وقتش رسیده!
بعضی فکر میکنند داروهایی هست که با مصرف آنها میتوان سن یائسگی را به تعویق انداخت، در حالی که چنین چیزی محال است؛ زیرا اولاً تنها عامل تأثیرگذار بر یائسگی ژنتیک است. در حالت طبیعی، یک زن ۴۵ سال به بالا در زمان مقرر یائسه خواهد شد و هیچ چیزی نمیتواند این روند طبیعی را متوقف کند.
دیگر مادر نمیشوید
پس از توقف تخمکگذاری، امکان بارداری طبیعی از بین میرود و هیچ درمان یا دارویی نمیتواند آن را احیا کند. این وضعیت حتی برای زنانی که در جوانی دچار یائسگی زودرس شدهاند، صدق میکند.
البته، در موارد خاص و تحت شرایط ویژه، ممکن است با استفاده از روشهای کمکباروری بتوان زنانی را که دچار یائسگی زودرس شدهاند، بارور کرد.
آیا واقعاً میل جنسی از بین میرود؟
این تصور که با یائسگی و توقف ناگهانی تخمکگذاری، میل جنسی در زنان کاملاً از بین میرود، یک باور غلط و بدون پایه علمی است.
با این حال، برخی عوامل میتوانند بر رابطه جنسی تأثیر بگذارند و مشکلاتی ایجاد کنند. یکی از اصلیترین این عوامل، خشکی واژن در دوران یائسگی است که میتواند به تصور اشتباه پایان زندگی زناشویی دامن بزند.
به فکر درمان باشید!
خشکی واژن که در دوران یائسگی برای برخی افراد رخ میدهد، میتواند باعث درد هنگام نزدیکی شود و در صورت آسیب به مخاط رحم، حتی احتمال خونریزی رحمی نیز وجود دارد.
تکرار این تجربه ناخوشایند، طبیعی است که تمایل زن به نزدیکی را کاهش دهد. تنها راه حل این مشکل، مراجعه به متخصص و رفع خشکی واژن با استفاده از داروهای مجاز است. معمولاً در چنین مواردی، کرمهای استروژنی موضعی تجویز میشوند.
هر نوع خونریزی را جدی بگیرید!
از آنجایی که یائسگی اساساً یک سال پس از قطع کامل خونریزی ماهانه اتفاق میافتد، رحم نباید دچار خونریزی شود. مشاهده هرگونه خونریزی، حتی کم، باید فوراً جدی گرفته شده و به پزشک مراجعه شود، زیرا خونریزی یک علامت هشدار است.
در دوران یائسگی، تخمکگذاری متوقف شده و تولید پروژسترون نیز صورت نمیگیرد. در این شرایط، دیواره رحم (آندومتر) در معرض استروژن قرار گرفته و لایههای آن ساخته میشوند. از طرفی، رشد بیرویه سلولها مشکلساز است و میتواند زمینهساز سرطان باشد.
بنابراین، بررسی هرچه سریعتر مشکل و کشف علت توسط متخصص زنان پس از انجام آزمایشات لازم، ضروری است. اگر مشکل جدی باشد اما به موقع به پزشک مراجعه شود، میتوان جلوی پیشرفت بیماری را گرفت و آن را درمان کرد.
اما اگر این خونریزیها، هرچند کم، نادیده گرفته شوند و با سهلانگاری از کنارشان عبور شود، میتوانند آسیبهای غیرقابل جبرانی به همراه داشته باشند.
رژیم بگیرید!
تغذیه در دوران یائسگی بسیار مهم است، زیرا میتواند کمبودهایی را که بر اثر کاهش هورمونها ایجاد شدهاند، جبران کند.
یک رژیم غذایی مناسب شامل سبزیجات (به دلیل فیبر مفیدشان)، میوهها، لبنیات، انواع غذاهای دریایی (مانند ماهی، ترجیحاً دو تا سه بار در هفته)، ترکیبات گیاهی، مکملها و سویا است.
ورزش کنید!
اثرات شگفتانگیز ورزش منظم را دستکم نگیرید. ورزش، بهویژه در دوران یائسگی، هم به کاهش عوارض آن کمک میکند، هم سلامتی عمومی را ارتقا میبخشد و هم تأثیر چشمگیری بر روحیه دارد. منظور از ورزش، حداقل سه بار در هفته و هر بار دستکم نود دقیقه فعالیت بدنی است. میتوانید پیادهروی تند داشته باشید، اما باید حتماً منظم و قاعدهمند باشد. یوگا و مدیتیشن نیز ورزشهای مناسبی برای دوران یائسگی محسوب میشوند، بهخصوص در کاهش گرگرفتگی مؤثرند.
خونریزی نشانه چیست؟
با افزایش سن، زمینه برای ابتلا به بیماریها، از جمله انواع سرطانهای زنان، بیشتر میشود. خونریزیهای دوران یا پس از یائسگی میتوانند نشانهای از این بیماریها باشند.
سرطان سینه
سرطان سینه، شایعترین سرطان در میان زنان است. آمار جهانی نشان میدهد که از هر هفت زن، یک نفر به این سرطان مبتلا میشود. برای کنترل و تشخیص زودهنگام، انجام ماموگرافی سالانه پس از چهل سالگی ضروری است. اگر سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان سینه وجود دارد، غربالگری باید پنج سال زودتر از سن ابتلای فرد در خانواده آغاز شود.
سرطان دهانه رحم
سرطان دهانه رحم (سرویکس)، دومین سرطان شایع در زنان است. آزمایش پاپاسمیر با پایه مایع هر سه سال یک بار توصیه میشود. زنانی که در دوران یائسگی هستند، باید سالانه ویزیت شده و معاینات لگنی انجام دهند.
پولیپ یا توده در دهانه رحم
در صورت مشاهده توده توسط متخصص زنان در معاینات، آزمایشات لازم انجام خواهد شد. مراجعه بهموقع به پزشک اهمیت زیادی دارد. البته، درمان پولیپ یا توده در مقایسه با سرطانها معمولاً آسانتر است.
نبایدها
شاید این توصیهها کلیشهای به نظر برسند، اما عدم رعایت آنها در دوران یائسگی میتواند روزهای دشواری را برای شما رقم بزند.
اهل دود نباشید
برخی عادات در هر شرایطی برای سلامتی مضر هستند، اما در شرایط خاص میتوانند کشنده باشند. سیگار کشیدن یکی از این عادات است. مضرات سیگار بر کسی پوشیده نیست، اما در دوران یائسگی، این خطرات دوچندان میشوند. برای حفظ سلامتی خود، یک بار برای همیشه سیگار را ترک کنید و قلیان را کنار بگذارید.
نوشابه نخورید
مصرف نوشیدنیها نیز باید با دقت بیشتری صورت گیرد. به عنوان مثال، نوشابهها به طور کلی، و به ویژه نوشابههای کولادار مانند کوکاکولا، به دلیل ممانعت از جذب کلسیم، بسیار مضر هستند.
چه مشکلاتی در کمین شماست؟
هر تغییر اساسی در فعالیتهای بدن با مجموعهای از علائم همراه است. نشانههای رایج و مشترک یائسگی عبارتند از:
گرگرفتگی
احساس ناگهانی گرمای شدید، بهویژه در نواحی سر و گردن، میتواند برای خانمها آزاردهنده باشد. این حالت ممکن است از ۵ تا ۳۰ ثانیه طول بکشد و تا دو سال ادامه یابد.
درمان: برای درمان قطعی گرگرفتگی، مراجعه به پزشک ضروری است تا داروهای هورمونی جایگزین تجویز شود. روشهایی مانند HRT (درمان جایگزینی هورمون) در صورت استفاده تحت نظر پزشک، میتوانند تا حد زیادی گرگرفتگی را کاهش دهند.
پوکی استخوان و شکستگیها
در دوران یائسگی، خطر پوکی استخوان افزایش یافته و احتمال شکستگی استخوانها، حتی در برابر ضربات خفیف، بیشتر میشود. به عنوان مثال، استخوان مچ دست ممکن است با کوچکترین ضربه دچار شکستگی شود.
درمان
مراجعه به پزشک ضروری است تا تحت نظر او، مکملهای کلسیم و ویتامین D و روشهایی مانند HRT تجویز شود. معمولاً مصرف روزانه یک قرص کلسیم D توصیه میگردد. همچنین، توصیه میشود فرد روزانه 20 دقیقه در معرض تابش مستقیم نور خورشید قرار گیرد؛ زیرا نور خورشید منبع بسیار خوبی برای ویتامین D است و کمبود آن مشکلات فراوانی برای استخوانها ایجاد میکند.
یکی از وظایف استروژن، تنظیم چربی خون است. با کاهش تولید استروژن در دوران یائسگی، نسبت چربیهای مفید و مضر در بدن به هم خورده و احتمال چاقی و افزایش کلسترول خون به میزان قابل توجهی بالا میرود. چاقی نیز خود عامل اصلی ابتلا به انواع بیماریهای قلبی-عروقی است.
درمان
بهترین راه پیشگیری، کنترل چربی، کلسترول و وزن است. از آنجایی که متابولیسم پایه بدن مانند گذشته نیست و کاهش مییابد، احتمال افزایش وزن زیاد است. بنابراین، یک رژیم غذایی خوب و متعادل برای حفظ میزان معقول چربی، کربوهیدرات و پروتئین و جایگزینی کلسیم و ویتامینها ضروری است.
تغییرات روانی در زمان یائسگی بسیار شایع است. معمولاً خلقوخو تنگ شده، فرد احساس بیحوصلگی میکند و خواب شبانه مختل میشود. این کمخوابی و ناراحتیهای روحی منجر به استرسهای دائمی میگردد. باید در نظر داشت که فشار روانی روی فرد یائسه زیاد است، زیرا احساس پیری به او دست میدهد و با کاهش استروژن، چین و چروکهایی روی پوست ظاهر میشود که این احساس را تقویت میکند.
درمان
مشورت با یک روانشناس یا روانپزشک میتواند به فرد یائسه کمک کند. اما آگاهی از اینکه این علائم موقتی هستند و پس از مدتی برطرف خواهند شد، تا حد زیادی از ناراحتیها میکاهد. نقش اطرافیان نیز نباید نادیده گرفته شود؛ همسر و فرزندان با حمایت و پیگیری مشکلات فرد میتوانند بار بزرگی را از دوش او بردارند.
با افت سطح استروژن، مخاط رحم و عضلات آن ضعیف میشود. این در حالی است که احتمالاً زن طی سالها چندین بار زایمان کرده است و همه این عوامل دست به دست هم میدهند تا در این سن، بیاختیاری ادرار به وجود آید.
درمان
ورزشهای کف لگن در مورد بیاختیاری ادرار بسیار سودمند است. فرد یائسه میتواند این ورزش را از پزشک زنان یاد بگیرد و با تمرین مستمر، عضلات رحم را تقویت کند. پس از مدتی، نتایج خوبی به دست میآید و مشکل حل میشود.
نگران نباشید
شما نه پیر شدهاید و نه زنانگیتان را از دست دادهاید. یائسگی تنها یک مرحله جدید در زندگی است.
با کمک گرفتن از متخصصین، مصرف صحیح مکملها و انتخاب یک سبک زندگی سالم، میتوانید این دوره را به بهترین شکل تجربه کنید.
این مرحله جدید، نه شادیهای شما را سلب میکند و نه بدن شما را پیر و ناتوان میسازد.
مجله سیب سبز
